Czy zgłoszenie nieprawidłowości może stanowić zniesławienie?

Sąd Rejonowy Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie uniewinnił oskarżonych reprezentowanych przez adwokata Krzysztofa Tumielewicza. Sprawa była prowadzona wspólnie z aplikant adwokacką Aleksandrą Kowalonek.

Postępowanie zostało wszczęte na podstawie prywatnego aktu oskarżenia wniesionego przez oskarżyciela prywatnego i dotyczyło zarzutu popełnienia przestępstwa zniesławienia z art. 212 Kodeksu karnego. Już od początku postępowania obrona konsekwentnie wskazywała, że zachowanie oskarżonych nie wyczerpuje znamion czynu zabronionego określonego w art. 212 § 1 k.k.

Przepis ten stanowi, że odpowiedzialności karnej podlega ten, kto pomawia inną osobę o takie postępowanie lub właściwości, które mogą poniżyć ją w opinii publicznej albo narazić na utratę zaufania potrzebnego dla wykonywania określonego zawodu, funkcji czy działalności. W niniejszej sprawie oskarżeni nie rozpowszechniali informacji publicznie. Przekazali swoje wątpliwości wyłącznie do organu właściwego do ich zweryfikowania (wewnętrznej komisji). Było to działanie podjęte w ramach wewnętrznej kontroli i w zamkniętym kręgu odbiorców, a nie próba publicznego zdyskredytowania innej osoby.

Obrona trafnie podnosiła, że zgłaszanie dostrzeżonych nieprawidłowości do właściwych instytucji nie może być utożsamiane z pomówieniem. Organy powołane do kontroli i wyjaśniania określonych sytuacji działają właśnie po to, aby w sposób poufny badać zgłaszane wątpliwości. Przyjęcie odmiennego stanowiska mogłoby prowadzić do niebezpiecznego efektu mrożącego – zniechęcania do zgłaszania potencjalnych problemów w miejscu pracy, szkole czy innych organizacjach z obawy przed odpowiedzialnością karną.

Prawo do krytyki nie jest przestępstwem

Polskie prawo karne nie zakazuje wyrażania krytycznych opinii. Sama krytyka, nawet surowa lub nieprzyjemna dla jej adresata, nie oznacza automatycznie popełnienia przestępstwa zniesławienia z art. 212 k.k.

Sądy wielokrotnie podkreślały, że w demokratycznym państwie prawa obywatele mają prawo do formułowania ocen, zgłaszania zastrzeżeń oraz wyrażania swojego stanowiska wobec działań innych osób. Granica odpowiedzialności karnej jest przekraczana dopiero wtedy, gdy spełnione zostaną wszystkie ustawowe znamiona czynu zabronionego.

Prawo do zgłaszania nieprawidłowości

Pracownicy, współpracownicy, członkowie organizacji czy uczestnicy różnych struktur społecznych mają prawo sygnalizować dostrzeżone nieprawidłowości właściwym organom lub powołanym do tego komisjom.

Zgłoszenie wątpliwości do podmiotu uprawnionego do ich zbadania nie jest tym samym, co publiczne pomawianie innej osoby. Wręcz przeciwnie – prawidłowo funkcjonujące instytucje opierają się na możliwości zgłaszania problemów, które następnie podlegają rzetelnej weryfikacji.

Prawo do wyrażania niezadowolenia przez współpracowników

W relacjach zawodowych nierzadko dochodzi do sporów, różnic zdań oraz krytycznych ocen dotyczących sposobu wykonywania powierzonych obowiązków.

Samo wyrażenie niezadowolenia, zgłoszenie zastrzeżeń do jakości pracy czy przedstawienie własnej oceny sytuacji nie oznacza jeszcze popełnienia przestępstwa. Odpowiedzialność karna nie może być narzędziem służącym do tłumienia uzasadnionej krytyki lub blokowania możliwości zgłaszania problemów w miejscu zatrudnienia.

Sprawy o zniesławienie (art. 212 k.k.) – obrona oskarżonych

Postępowania dotyczące zniesławienia należą do niezwykle wymagających spraw karnych, ponieważ narzucają konieczność szczegółowej analizy treści wypowiedzi, jej celu, formy przekazu oraz kręgu osób, do których została skierowana.

Nasza Kancelaria z powodzeniem prowadzi sprawy dotyczące m.in.:

• zniesławienia (art. 212 k.k.),
• zniewagi (art. 216 k.k.),
• prywatnych aktów oskarżenia,
• odpowiedzialności za publikacje internetowe,
• sporów związanych z opiniami i ocenami publikowanymi w mediach społecznościowych,
• obrony osób oskarżonych w postępowaniach karnych.